Uit het ongerijmde?
Dit artikel gaat over het afwijzen van lengtekrimp op basis van een bewijs uit het ongerijmde. Bewijzen uit het ongerijmde zijn erg leuk. Eerst twee voorbeelden.
Als ik tegen een muur aanduw en die muur wijkt niet dan is mijn conclusie dat die muur even hard terugduwt. Waarom? Omdat wanneer die muur niet even hard terugduwt er een niet-gebalanceerde kracht is waardoor de muur zou bewegen. De muur beweegt niet, dus de muur duwt even hard terug.
Zo werken bewijzen uit het ongerijmde. Je stelt iets en vervolgens laat je zien dat het op basis van je uitgangspunten (i.d.g. de tweede wet van Newton) tot een tegenstrijdigheid leidt. Dit falsificeert dan het uitgangspunt.
In de SRT is het bekend dat lengtekrimp in een richting loodrecht op de richting van de beweging niet bestaat. Dit kan bewezen worden door wanneer je aanneemt dat dit fenomeen wel zou bestaan het tot een tegenstrijdigheid leidt. Stel dus dat ‘hoogtekrimp’ bestaat: een bewegend voorwerp meet minder hoog. Dan nemen we een trein die op lage snelheid net door een tunnel kan gaan. Maar nu gaat de trein met relativistische snelheden. Wij, in ons tunnelsystem, meten de trein minder hoog; dus past de trein prima in de tunnel. Zij, in de trein, meten de tunnel minder hoog en dat leidt dan tot een crash. Voor een situatie kan er maar een fysische werkelijkheid zijn. Maar hier zijn er twee uitkomsten, crash en geen crash, afhankelijk van het perspectief. Dat kan niet. Daarom is het uitgangspunt fout: er bestaat geen ‘hoogtekrimp’.
Er zit hier wel een addertje onder het gras, maar dat bijt niet. We gaan er namelijk stilzwijgend vanuit dat klokken in de hoogterichting synchroon lopen, en wel onafhankelijk van de waarnemer. Dat dit inderdaad zo is valt vrij eenvoudig na te pluizen met behulp van Einstein’s principe van synchroniciteit (kijk maar naar het criterium \(t_B-t_A=t'_{A}-t_B\) in het artikel van 1905). In de lengterichting is dit een ander verhaal, maar dat speelt hier dus niet.
Kan nu ook lengtekrimp ontkracht worden?
We geven een interpretatie van het gedachte-experiment zoals gedaan in het artikel van Henk Dorrestijn (paragraaf 5, tweede argument: “twee donkere schermen”). Twee treinen van gelijke lengte (in rust) passeren elkaar in Utrecht CS op spoor 1 en 2. Waarnemers op het perron van spoor 1 kijken langs de trein op spoor 1 en zien al dan niet de trein op spoor 2. De waarnemers kijken natuurlijk gelijkertijd in het stelsel van het perron. In het verhaal is sprake van ’an observer moving with an intermediate velocity”. Op basis van het relativiteitsprincipe (postulaat I) behouden wij ons het recht voor om het perron als stationair te beschouwen en de treinen de juiste snelheid te geven t.o.v het perron.
De aanname van het gezelschap is dat lengtekrimp bestaat en het idee is om dit door een contradictie te ontkrachten.
Als de achterste trein sneller gaat dan de voorste dan zien onze waarnemers (die aan weerskanten van de voorste trein staan) de achterste trein niet (de middelpunten van de twee treinen vallen bij de observaties steeds samen), In het omgekeerde geval zien ze de achterste trein wel. Is dit een contradictie? Wij denken van niet. De twee situaties zijn namelijk verschillend. Stel dat de afstand van Utrecht naar Middelburg gelijk is aan de afstand van Utrecht naar Groningen en dat de achterste trein naar Groningen gaat en de voorste naar Middelburg. Dan zal in het eerste geval Groningen eerder bereikt worden en in het tweede geval Middelburg. Dit zijn fysisch verschillende situaties en op basis daarvan is het niet mogelijk de aanname te verwerpen. Als je het consequent wil doorredeneren moet je een specifieke situatie bekijken, bijvoorbeeld dat de snelle trein naar Groningen gaat en dan die situatie vanuit de rails en vanuit de trein beschouwen. Dit mag geen tegenstrijdigheid opleveren. Het levert wel een paradox op, maar die is oplosbaar (met behulp van de relativiteit van de gelijktijdigheid). Maar ongelijke fysische situaties kunnen nu eenmaal een ander fysisch resultaat opleveren. Gelukkig maar.
De conclusie is dat wij op basis van de argumentatie over “het scherm en het gat” totaal niet overtuigd zijn van een basis tot het afwijzen van de Lorentzcontractie. In tegendeel. Lorentzcontractie still rocks.